دەستوور هێلی سوورە و، نابێت لێی لابدرێت یاخود بخرێتە لاوە و، بە ویستی هەر سیاسەتمەدارێک یا هەر کەسێک دانوستان بکرێت. دەستووری عێراقی بوارێکی دیاریکراوی دا بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی نیشتیمانی عێراقی هەڵبژێردراو و، هەڵبژاردنە عێراقیەکان زیاتر لە پێنج مانگی بەسەردا تێپەریوە ئەو زەماوەندەی هەڵبژاردن وەکو حکومەت ناوی لێناوە ئەوە چ زەماوەندێکە کە گەلی عێراقی یەک رۆژ تیایدا ژیا دوای ئەوەش زیاتر لە پێنج مانگە لە هێدمەیەکی نوێدا دەژی. لەو ماوەیەدا ئەوسیاسەتمەدارە رۆشنبیرانەی کە باوەریان بە دەستوور هەیە سنووری دەستووریان بەزاند و، پێکهێنانی حکومەتی نۆێ بۆتە نمایشکردن و، داوکاری و، کرین و، فرۆشتن و، دابەش کردنی پلەو پایە. جائایا ئەوە راستە کە دەبێت هەر سیاسەتمەدارێک ئەوە بزانێت کە لادان لە دەستوور مانای لادان لە وڵات و، لە گەلی عێراق دەگەیەنێ کە شایانی ئەوەن ببنە ئەندام لە پەرلەمان یاخود ئەندام لە حکومەتی نوێدا. دواکەوتنی پێکهێنانی حکومەت دواکەوتنی بەرژەوەندیەکانی وڵات و، سیاسەتمەدارەکانە و، پێویستەحکومەت خێرا بێت لە تەواوکردنی کارەکانی و، بیانداتە دەست حکومەتی نۆێی هەڵبژاردراو بۆئەوەی کاروباری وڵات بسوورێنێت و کرداری سیاسی بەرەو پێشەوە ببات و، دیموکراتیەت و، ئالوگۆر کردنی ئاشتیانەی دەسەڵات بەردەوام بێت لە وڵاتدا. چونکە ئەگەر ئێمە لەو ناکۆکیانە بەردەوام بین کە لە دوای هەر خولێکی هەڵبژاردندا روودەدەن، دوای تەواو بوونی ماوەی حکومەت هەرەشەیەکی گەورە لە دیموکراتیەت دەکرێت لە داهاتوودا. لەبەر ئەوەی سیاسەتمەدارەکان ریزلە یاسا و، دەستوور ناگرن یەکێکی بەهێز دێت و، بەسەر گەڵدا زاڵ دەبێت و، خۆی چۆنی بوێت وا دەستکاری دەستوور دەکات. لەبەر ئەوەی سیاسەتمەدارەکانی ئێستا بواری ئەو جۆرە لادانەیان داوە و، ئێستاش ئەوەیە کە روودەدات ئەندامانی حکومەتی کۆتایی پێهاتوو دەستیان بە پلەو پایەکەیان گرتووە تا رادەی مردن و، راگرتنی بەرژەوەندیەکانی وڵات و، دواکەوتنی پێشکەوتن و، بێزار کردنی گەلی عێراق بۆیە پێویستە واز بێنن و، بوار بدەنە خەڵکانی دی بۆئەوەی کاربکەن بۆ خزمەت کردنی وڵات و، بۆئەوەی بۆ گەلی عێراقی روون بێتەوە لە داهاتوودا دوای کۆتایی هاتنی ئەو قۆناغە کەبە قۆناغی پاڵاوتنی سیاسی و، لیستەکانی هەڵبژاردن ناسراوە
أحسان قاسم
سهرکردهکانی عێراق پێشبینی حکومهتێکی هاوبهشی نیشتمانی دهکهن بهم زووانه
دەرهێنەر دەرهێنەرە و، ئەکتەریش ئەکتەرە. ئەگەر نا بۆچی لە خوێندندا دوو بەشی لە یەک جیاوازن بەشێکی تایبەتی ناوی بەشی نواندنە و، بەشێکی دیش ناوی بەشی دەرهێنانە و، ئەگەر دەرهێنەری ئافرەت یەکێک لە رۆلەکانی ئەو کارەی بینی کە دەریدەهێنێ بەرای من دەبێتە هۆی ئەوەی نەتوانێ کاری دەرهێنانەکەی بەچاکی بەرێوەببات و، تەنیا بیر لە نواندنەکە دەکاتەوە و، پێچەوانەکەشی راستە. بۆیە من ئەوە بەچاک دەزانم کە تەنیا دەرهێنەر بێت بۆ ئەوەی بتوانێت چاودێری ئەو کەسایەتیانە و، جوولەو نواندنیان بکات بێئەوەی خۆی بە کارێکی دیکەوە خەریک بکات کە کاتی لێ ببات. ئێمەش لە نیشتیمانی عەرەبیدا لەو کارە راهاتووین و، زۆربەی دەرهێنەرە ئافرەتەکان رۆلی خۆیان وەکو دەرهێنەرێک دەبینن بۆ کارەکە و، حەز لە نواندن ناکەن کە رۆلی یەکێک لە کەسایەتیەکان ببینن. لەبەرئەوەی هەوڵ دەدات پارێزگاری لە ووردبینیکەی بکات لە دەرهێناندا بۆ ئەوەی کارەکەی بە جوانترین شێوە دەربکەوێت و، بۆئەوەی بینەر رایان لێ بێت ئەگەر ئەو نواندنی تیادا بکات یاخود نەیکات.
اسماء
رەندەلە قەدیح باس لە رۆڵی خۆی دەکات وەك دەرهێنەر و ئەکتەر
حوکمی لە سێدارەدان تاکە حوکمی شایستەیە بۆ ئەو تیرۆریستە دەەبەنگانە، کە رومادیان کاول کردو وایان لێکرد زۆر مەینەتی هەبێ. ئەوان هۆکاری هەموو ئەو کارەساتانەن کە بەسەر رەمادی و خەڵکەکەیدا هات. بەهۆی ئەوان زۆر لە بێتاوانان گیانیان لەدەستدا بەهۆی تاوانکارییە تیرۆریستییانەی کە ئەنجامیان دەداو، هەمیشە بێتاوانانی دەکردە ئامانج. ئەو بکوژانە بەبێ گوناه و بە مەبەست خەڵکی بێتاوانیان دەکوشت. زۆربەی ئەو تیرۆریستانە لە رفاندن و کوشتن و دەست درێژی کردندا بەشداربوون و، ببوونە هۆی بێزارکردن و ترسی بەردەوام بۆ خەڵکی رومادی.من لەگەڵ ئەوەدام حوکمی لەسێدارەدان بەسەر ئە کەسانەدا بسەپێنرێت کە خۆیان فرۆشت و، بریاریاندا یارمەتی تیرۆریستان بدەن و، نیشتیمان و، رۆڵەکانی گەلەکەیان بە هەرزان بفرۆشن بەڵام خۆی لەراستیدا نرخی خۆیان و، خێزانەکانیانە کە فرۆشتیانە رێکخراوی قاعیدەی تیرۆریست. ئەو تاوانبارانە شایانی ئەو سزایەن لەبەر زۆر هۆیان.کە زۆر تاوانیان ئەنجامداوە و، زۆر پیاوی ئاینیان تیرۆر کردووە کە بەجیدی کاریان دەکرد بۆ وشیار کردنەوەی خەڵکی و، بۆ دیاریکردنی هەڵوێستی راستەقینەی ئاین لەو تیرۆریستانەی بەسەر هەموو شتێکدا زاڵبوون و، هۆیەک بوون بۆ شێواندنی ناوبانگی ئاینی ئیسلامی. ئەو تیرۆریستە تاوانبارانە خۆیان کردۆتە ئەمیر و، گەورەی موسوڵمانان و، عێراقیان و، دەستیان کرد بە کوشتن و، سەربرینی بێتاوانان بەشێوەیەکی قێزەون کە هەموو جیهان بینی جا ئایا دوای دەسگیر کردنیان دەبێ رزگاربکرێن یاحوکمێکی کەمتر لە حوکمی لەسێدارەدانیان بۆ دەربچێت. ئەو تیرۆریستانە دەیانویست زیان بە سەروەرێتی عێراق بگەیەنن و، وڵات بکەنە وڵاتێکی سەرلێشێواو کەهیچ یاسایەک و دەستوورێکی نەبێت و، تەنیا بەگوێرەی رای کەسی ئەوان بجوولێنەوە و، بوونە هۆی پاشکەوتنی پێشکەوتنی رومادی و، لەکارخستنی زۆر فەرمانبەر و، دام ودەزگاکان و، داخشتنی زۆر شوێنی کارکردنی خەلکی و، زۆر تاوانی دیکەیان ئەنجامدا لەو کاتەی کە وایاندەزانی ئەوان بەهێزترن.
أسعد العزاوي
دادوهری ئهنبار حوکمی مهرگ بۆ سهرکردهکانی قاعیده دهردهکات
