عبدالزهره الطالقانی، رئیس بخش اطلاع رسانی وزارت گردشگری و آثار باستانی از تلاش چشمگیر این وزارتخانه برای بازگرداندن آثار باستانی عراق که پس از ماه آوریل سال 2003 سرقت و به خارج از کشور قاچاق شده بودند خبر داد. بازگرداندن آثار و به ویژه نسخه های خطی عراق که دولت آمریکا نسبت به ترمیم آنها در کشور ایالات متحده اقدام نموده است نیز در زمره این تلاش ها قرار دارد.
شورای کل میراث فرهنگی و آثار باستانی عراق پیش از این توافق نامه ای را با دولت آمریکا امضاء کرده بود که به موجب آن نسخه های خطی آسیب دیده عراق نزدیک به دو سال است که به مرکز «نارا» در ایالات متحده منتقل شده اند. گفتنی است که تخصص این مرکز نگهداری و ترمیم نسخه های خطی می باشد.
الطالقانی در جریان گفتگوی اختصاصی تاکید کرد که هیات بزرگی متشکل از باستان شناسان به ریاست قحطان الجبوری، وزیر گردشگری و آثار باستانی ظرف دو هفته آینده به ایالات متحده آمریکا عزیمت خواهد کرد تا نسخه های خطی را که دولت آمریکا نسبت به ترمیم آنها اقدام نموده است دریافت نماید. وی همچنین خاطرنشان کرد که این نسخه های خطی در یکی از ساختمان های سازمان اطلاعات عراق یافت شده بود.
رئیس بخش اطلاع رسانی وزارت گردشگری و آثار باستانی همچنین اظهار داشت: «این نسخه های خطی شامل 25 صندوق آهنی و 5 صندوق کارتنی است که مملو از نسخه های خطی قدیمی و از جمله نسخه های خطی که به زبان عبری نگاشته شده است، می باشند.»
الطالقانی در خصوص نسخه های خطی که از عراق سرقت شده اند نیز تاکید کرد: «بسیاری از این نسخه های خطی پس از سال 2003 سرقت شده اند، چرا که این نسخه ها در آن زمان در مکان های ویژه متعلق به وزارت گردشگری و آثار باستانی نگهداری نمی شدند و در دفاتر خصوصی و همچنین برخی از دانشگاه های عراق قرار داشتند.»
رئیس بخش اطلاع رسانی وزارت گردشگری و آثار باستانی همچنین تاکید کرد که این وزارتخانه با کمک وزارت امور خارجه برای بازگرداندن نسخه های خطی از طریق اینترپل تلاش زیادی می نماید.
مرکز ملی نسخه های خطی، اداره مرکزی است که مسئولیت نسخه های خطی عراق را بر عهده دارد. این مرکز یکی از بزرگترین و مهم ترین مراکز نگهداری نسخه های خطی در میان کشورهای عربی و جهان به شمار می رود که در دهه پنجاه قرن گذشته در یک بنای قدیمی تاسیس شده است.
عبدالله حامد، رئیس مرکز ملی نسخه های خطی که به منظور کمک به کارکنان این مرکز برای انتقال نسخه های خطی به یکی از انبار های موزه ملی در میان آنان ایستاده بود، ما را در بازدید از این مرکز همراهی نمود. گفتنی است که این نسخه های خطی به مدت پنج سال در یکی از زیرزمین های ویژه این مرکز نگهداری شده بودند. این مرکز حاوی 47 هزار نسخه خطی مربوط به عصور تاریخی مختلف است که قدمت برخی از آنها به 1400 سال پیش بر می گردد. عبدالله حامد در حالی که به یکی از صندوق هایی که حاوی ده ها نسخه خطی گرانبها بود نگاه می کرد و اشک از چشمانش سرازیر شده بود نحوه حفاظت از این نسخه ها را در برابر سرقت و غارت توضیح می داد. وی با تشبیه این نسخه ها به فرزندان خود اظهار داشت: «من از فرزندان خود محافظت نمودم و از 47 هزار نسخه خطی، هیچ نسخه ای کم نشده است.»
رئیس مرکز ملی نسخه های خطی در گفتگویی اختصاصی، نحوه شروع حفاظت از نسخه های خطی را در زیرزمین سری این مرکز بیان نموده و اظهار داشت: «ما توانستیم با کمک کارمندان این مرکز، نسخه های خطی را قبل از شروع عملیات نظامی در سال 2003 به یکی از زیرزمین های سری این مرکز منتقل نماییم.»
وی با بیان اینکه برخی از شهروندان منطقه برای محافظت از این نسخه های خطی که تاریخ جهان را دربردارند داوطلب شده اند، تاکید کرد: «با وجود اقداماتی که در جهت غارت موزه ها و برخی از مراکز نگهداری نسخه های خطی انجام گرفته است، اما این نسخه های خطی سالم مانده اند و دست سارقان آثار باستانی عراق به آنها نرسیده است.»
عبدالله حامد همچنین تصریح کرد که در این مرکز نسخه های خطی مربوط به عصر اسلام و همچنین دیگر اعصار مختلف تاریخ از جمله عصر اموی و عباسی نگهداری می شود. وی در عین حال خاطرنشان کرد که این مرکز نسخه های خطی را که به تعدادی از زبان های دنیا از جمله عبری، سریانی، مندائی و عربی نوشته شده اند نیز در اختیار دارد.
مدیر مرکز ملی نسخه های خطی عراق در ادامه اظهار داشت: «مرکز ملی نسخه های خطی قدیمی ترین و کمیاب ترین نسخه خطی را در اختیار دارد. این نسخه خطی قطعه ای از قرآن کریم به خط کوفی است که توسط امام علی (ع) بر روی یک قطعه کاغذ نوشته شده است.» وی همچنین تصریح کرد که نسخه های خطی متعددی نیز در این مرکز وجود دارند که بر روی تکه هایی از پوست آهو و بز نوشته شده اند.
حامد همچنین افزود که اکثر نسخه های خطی این مرکز که بر روی کاغذ نوشته شده اند به دوران پس از قرن سوم هجری باز می گردد. وی همچنین خاطرنشان کرد که این نسخه های خطی به علوم مختلف از جمله علم نجوم، هندسه، فقه، علوم زبان شناسی، ادبیات و شعر پرداخته اند.
مدیر این مرکز در خصوص نحوه محافظت از نسخه های خطی برای جلوگیری از آسیب دیدگی آنها اظهار داشت: «این امر از طریق کنترل درجه حرارت و رطوبت انجام می گیرد. میزان درجه حرارت باید بین 18 تا 26 درجه و میزان رطوبت نیز باید بین 45 تا 65 درجه در نوسان باشد.»
وی همچنین تاکید کرد که در این مرکز بخش ویژه ای برای ترمیم نسخه های خطی وجود دارد که کارشناسانی که نحوه ترمیم نسخه های خطی آسیب دیده را در ایتالیا و فرانسه فرا گرفته اند در آن مشغول به کار هستند. این کارشناسان برای این کار از انواع مختلف کاغذ از جنس پنبه، کتان و پوسته درختان استفاده می نمایند.
رئیس مرکز ملی نسخه های خطی همچنین از طرحی برای گسترش این مرکز از طریق احداث یک مجتمع فرهنگی در بغداد برای نمایش نسخه های خطی به بازدیدکنندگان و علاقه مندان به میراث فرهنگی خبر داد.
نظرات خوانندگان
-
خواهشمندیم نظرتان را درباره مقاله فوق با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم.
- شیوه نامۀ بیان دیدگاه ها در موطنی
از وزارت گردشگری و آثار باستانی عراق به دلیل پاسداری از این آثار و جلوگیری از بازیچه شدن آنها و نیز درک شرایط تاریخی عراق سپاسگزارم. از سایت موطنی هم به دلیل توجه نمودن به آثار باستانی عراق و پیگیری آخرین اخبار و رخدادها، که فی سبیل الله و در راه خدمت به وطن انجام می دهد، تشکر می کنم.