شهر کرکوک که به خاطر مکان های گردشگری و تاریخی خود شناخته شده، از شهرهای دیگر عراق متمایز است. جاذبۀ اصلی کرکوک، شماری از بناهای تاریخی است که «قیصریه» نامیده می شوند. این بناها به جاذبۀ مهم جهانگردی و بازرگانی تبدیل شده اند که روزانه هزاران تن را به سوی خود می کشانند. مردم برای گردش و خوش گذراندن به کرکوک می روند. بسیاری از مردم نیز در راه منزلگاه پایانی خود، در کرکوک باز می ایستند. واژۀ قیصریه از «قیصر» یا «سزار» گرفته شده است.
همین واژه دربارۀ عمل جراحی «سزارین»، که شکافتن زهدان زن برای به دنیا آوردن نوزاد از راه شکم است، به کار می رود. این واژه از نام امپراتور اگوستوس گرفته شده که نخستین کودکی بود که، بنا بر آنچه که تاریخ ثبت شده است، به این شیوه به دنیا آمد. واژۀ قیصریه همچنین برای بازارهای غربی و مجموعه های تاریخی کرکوک به کار می رود.
ایاد طارق، رییس ادارۀ باستان شناسی در کرکوک، می گوید: «قیصریه در کرکوک، نام یک بازار کهن است که در جنوب دژ کرکوک قرار دارد.این بازار به عنوان یک مرکز بازرگانی برای خرید و فروش کالاهای شهروندان در دوران عثمانی، در سال 1855 ساخته شده است. این بازار در سال 1978 بازسازی گردید.
طارق افزود: «از ویژگی های این جایگاه باستانی، ریزه کاری های ساختمانی آن است. در ساختمان این بازار از واحدهای 365 تایی که نمایندۀ روزهای سال هستند، بهره گرفته شده است. بازار دارای 365 فروشگاه به نشانۀ هر روز سال است. همچنین دارای 24 شاخه به نشانۀ شمارۀ ساعت ها در یک شبانه روز می باشد. طبقۀ بالا دارای 12 اتاق کوچک به نشانۀ ماه های سال است. افزون برآن، این مجموعه دارای هفت در به نشانۀ روزهای هفته است. طراحان این بازار از این هم فراتر رفته و در یکی از ورودی ها برآمدن خورشید و در یکی از خروجی ها، فروشدن خورشید را نشان داده اند.»
طارق در دنبالۀ سخنان خود گفت: «در این بازار پیشه وران سنتی گوناگونی مانند بو دهندگان آجیل، عطر فروشان، بافندگان، کفشگران، و دوزندگان کار می کنند. پیشه های دیگری همچون فروشندگان اثاثیه، پارچه، بافته ها، و پشم نیز یافت می شوند. این بازار مانند بسیاری از ساختمان های تاریخی دیگر در کرکوک دارای گنبدها، طاق ها، زینت ها، و آذین بندی های زیبایی است. پشت بام قیصریه دارای گنبدهای صاف، با دریچه هایی در میان آنها برای روشنایی و هواگیری است. طاق هایی که در بسیاری از ورودی های بازار و فروشگاه ها دیده می شوند، از گچ یا سنگ مرمر درست شده اند. این طاق ها نیز دارای آذین ها و نقش بندی های بسیار هستند.»
محمد شریف، یکی از دکانداران در قیصریۀ قیدار، می گوید: «بازار جای مهمی است و در تاریخ کرکوک دارای اهمیت می باشد. ما این فروشگاه را از ادارۀ باستان شناسی برای ده سال اجاره کرده ایم. ما، در فروشگاه خود وسایل و لوازم آرایش زنانه می فروشیم.»
شریف می افزاید: «بازار قیصریه فروشگاه های بسیاری دارد که در آنها لوازم آرایش، جامه های زنانه و بچگانه، و زر می فروشند. بیشتر خریداران آن، زن ها و تازه عروس هایی می باشند که به دنبال وسایل و جامه هایی با قیمت مناسب هستند.» وی همچنین می گوید: «کالا ها هم وارداتی و هم تولید داخلی هستند. بیشتر اینها از کشورهای همسایه مانند سوریه، اردن، و ایران می آیند. این کالاها را بازرگانان بغداد و شهرهای منطقۀ کردنشین و همچنین بنکداران وارد عراق می کنند.»
یاسین علی که یک کتابفروشی دارد، دربارۀ بازار کتابفروشان که در نزدیکی دیوار بیرونی قیصریۀ کرکوک قرار دارد، می گوید: «بازار قیصریه رگ تپندۀ کرکوک است و به منزلۀ شاهرگ مهمی است که به جنبش فرهنگی و ادبی کرکوک زندگی می بخشد.» علی می افزاید: «در این بازار شما کتاب های ادبی، علمی، و دینی را می توانید بیابید. کتاب های دیگر مربوط به زندگی شهروندان در کرکوک است.همچنین درخواست های بسیاری برای کتاب های شاعرانی چون المتنبی و کتاب های دانشمندان اسلامی مانند رازی و فارابی وجود دارد.» وی همچنین بر این نکته تأکید کرد که بیشتر بازدید کنندگان از بازار، دانش پژوهانی هستند که به دنبال کتاب و مراجع علمی می باشند.
علی می افزاید: «این فروشگاه ها دومتر پهنا و سه متر دارازا دارند. گنبد همۀ فروشگاه ها از سنگفرش و گچ درست شده اند. شمال عراق به خاطر این گونه ساختمان سازی شهرت دارد.»
مهم ترین قیصریه ها، قیصریۀ اصلی کرکوک و قیصریۀ قیدار است. قیصریه های کوچک در گوشه و کنار بازار بزرگ در ناحیۀ الصوب بزرگ و در کنارۀ رود خاصه پراکنده اند. این رودخانه بازار اصلی کرکوک را به دو بخش الصوب بزرگ و الصوب کوچک تقسیم می کند.
نظرات خوانندگان
این سایت خوبی است. آرزو دارم از خلال آن عراق به زودی به کشوری آزاد تبدیل شود.
-
خواهشمندیم نظرتان را درباره مقاله فوق با ما در میان بگذارید تا ما بتوانیم کیفیت این سایت اینترنتی را بهبود ببخشیم.
- شیوه نامۀ بیان دیدگاه ها در موطنی
اگر بگوییم که عراقی ها بهترین مردمان هستی هستند به خدا که اغراق نکرده ایم. چرا که مردم عراق اهل کرامت، بخشش و غیرتند. هر وقت به کودکان، مردان و زنان عراقی نگاه می کنم در می یابم که هیچ کلک و فریب در کار آنها نیست. خدایا به خاطر نعمت اسلام که به ما عطا کردی تشکر می کنیم. خدا پشت و پناه شما باشد، هر چند که حجم مشکلات بسیار زیاد است، سعادت شما مایۀ خوشحالی ماست. ابو علی از مصر